Üretim Yöntemleri 2: Talaşlı İmalat

425 okunma

      Talaşlı imalat (üretim) ; tasarlanmış bir iş parçasının standartlara uygun olarak projelendirilmiş teknik resmi referans alınarak, parça üzerinden farklı şekil ve büyüklüklerde talaş kaldırılarak istenilen geometrik şekli verme işlemidir. Bu şekil verme işlemi, uygun takım ve tezgahlar aracılığıyla yapılmalıdır. Talaşlı imalatta kullanılan takımların ve(ya) iş parçasının birbirine göre izafi hareketi sağlanarak, oluşturulan gerilim yoluyla malzeme üzerinden talaş kaldırmak suretiyle yapılan bu üretim şeklinin farklı çeşitleri bulunmaktadır.

   Talaşlı İmalat Yöntemleri

  1. Delme (Drilling)
  2. Kesme (Cutting)
  3. Planyalama & Vargelleme (Planning)
  4. Broşlama (Broaching)
  5. Raybalama (Reaming)
  6. Tornalama (Turning)
  7. Frezeleme (Milling)
  8. Borwerk
  9. Taşlama (Satıh & Silindirik) (Grinding)

 

1-)Delik Delme

Matkap dediğimiz özel imal edilmiş kesici takımlarla iş parçası üzerine silindirik delikler açmaktır. İş parçası üzerine bu silindirik delikleri açmak için tasarlanıp imal edilmiş tezgahlara da Delik Delme Tezgahları denir.             

 

 

 

 

 

 

 

Delik Delmede Kullanılan Tezgahlar

    •El Matkapları
    •Masa Matkapları
    •Sütunlu Matkap Tezgahları 
    •Radyal Matkap Tezgahları
    •Yatay Delik Delme Tezgahları(Borwerk)

2-)Kesme

    Parçaları, malzemelerden istenen ölçülerde, çeşitli metotlarla ayırma işlemine kesme denir.  Yapılacak olan iş parçası ölçülür, kesilir ve şekillendirilir. Metallerin istenilen ölçülerde iş parçasına dönüştürülmesi, işlemin kesme kısmını oluşturur.

 

 

 

 

 

3-) Planyalama, Vargelleme

Planyalama veya vargelleme, tek ağızlı bir takım ve doğrusal kesme hareketi ile, yatay, dikey veya eğimli yüzeylerden talaş kaldırma işlemidir. İki işlemin arasındaki fark, kesme hareketinin takıma veya parçaya ait olmasından ileri gelir. Planyalamada, kesme hareketi takım, ilerleme hareketi parça, vargellemede ise kesme hareketi parça, ilerleme hareketi de takım yapılır. ,Bununla beraber planya tezgahlarında işleme uzunluğu 800 mm' ye kadar; vargel tezgahlarında ise işleme uzunluğu 800 mm' den büyük olan yüzeyler işlenebilir.

 

 

 

 

 

 

4-) Broşlama

Broş adı verilen kesici dişiyle malzeme üzerinde delik açmaya yarayan bir yöntemdir. Broş, sadece işlenecek parçaya göre tasarlanan, malzemenin dış yüzeyini veya önceden açılmış bir deliğin iç yüzeyini şekillendirmek için malzemeden talaş kaldıran bir kesici takımdır. Broşlama ile kısa bir işlem süresiyle yüksek bir yüzey kalıtesi elde etmek mümkündür. Aynı zamanda kolay ve ucuz işçilik sağlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

5-) Raybalama

Raybalama, deliği hassas bir yüzey kalitesi ile istenilen ölçüye getirmek için yapılan bir işlemdir. Matkapla delinen delik tam ölçüsünde olmadığı gibi hassas bir iş için yüzeyi de gerekli düzgünlükte elde edilemez. Hassas ve düzgün bir yüzey elde edilmek istenirse önce delik , ölçüsünden biraz küçük olarak delinir sonra tam ölçüsüne getirmek üzere raybalanır.

 

6-) Tornalama

Dairesel hareket eden bir iş parçası üzerinden talaş kaldırarak parçaya silindirik veya dönel bir şekil verme işlemidir. Torna tezgahlarında dairesel formlu parçalar, yaylar, vida ve civatalar üretilebilir, delik delinebilir. Sanayide yaygın ve etkin bir şekilde kullanılan torna tezgahları eskiden ciddi ustalık ve iş gücü isterken, gelişen teknoloji ile beraber CNC torna tezgahlarında üretim yapmak çok kolaylaşmıştır. Üniversal torna tezgahlarında (ilerleme, paso ve ayna ekseni X-Z-C olmak üzere) 3 eksen bulunmakta iken CNC torna tezgahlarında eksen sayısı 7’ye kadar çıkmıştır. Bu da operasyon kolaylığının yanında daha hassas imalat ve üretim süresinin kısalması gibi maliyet avantajları doğurmuştur.

 

 

 

 

 

 

 

7-) Frezeleme

Frezeleme işlemi de tornalama işlemine benzemekle birlikte burada önemli bir fark bulunmaktadır. Şöyle ki: Tornalama işleminde iş parçası dönme hareketi yaparken takım sabit kalıyordu yani dönme hareketi yapmıyordu. Frezelemede ise iş parçası sabit kalırken takımlar dönme hareketi yaparak talaş kaldırmaktadır. Bu sayede torna tezgahlarında elde edemediğimiz geometrileri (kanal açma gibi) frezeleme teknolojisi sayesinde elde edebiliyoruz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9-) Taşlama

Belirli bir formda imal edilmiş sert aşındırıcı taneler içeren kesici (Zımpara taşı) ile iş parçası üzerinden çok noktadan talaş kaldırma işlemidir. Taşlama esnasında zımpara taşı kendi ekseni etrafında oldukça yüksek devirlerde dönme hareketi yapar. Kesme işlemi zımpara taşı ile iş parçası arasındaki sürtünmenin bir sonucu olarak meydana gelir.

Bio Ömer Yıldız

Metalurji ve Malzeme Mühendisi Adayı/ Sakarya Üniversitesi