Üretim Yöntemleri 1: Döküm

271 okunma

Döküm istenilen bir şekli elde etmek için, seçilen metal veya alaşımın ergitilmesi ve istenen şeklin negatifi olan kalıp boşluğuna, yerçekimi veya basınç uygulanarak doldurulup katılaştırıldığı yöntemdir.

İnsanların metallerle tanışıp malzeme olarak kullanmalarının M.Ö 6000 'den önceki yıllara kadar uzandığına ait bulgulara dayanan tahminler yapılmaktadır. Bu devirlerde özellikle doğada saf olarak bulunabilen altın ve gümüş gibi metallerin şekillendirebilme kolaylıklarından dolayı sadece tas,bardak kupa gibi basit eşyaların yapımında kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Bir üretim yöntemi olarak dökümün diğer üretim yöntemleri gibi olumlu ve olumsuz yanları vardır. Çeşitli parçaların üretiminde, bazı durumlarda yalnızca dökümden faydalanmak yeterli olmasına rağmen, bazı durumlarda da kaynak, dövme, plastik şekil verme ve talaşlı imalat gibi üretim yöntemlerinden de faydalanmak gerekmektedir, üretim de her tekniğin yeri ayrıdır. Her yöntemin üstün olduğu ve tercih edildiği üretim kademeleri mevcuttur. Döküm yolu ile üretimin tercih edilmesini gerektiren hususlar ve dökümün üstünlükleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

  •   İçten ve dıştan çok karışık şekilli parçalar dökülebilir. Böylece, bazı üretim yöntemleri azaltılabilir veya tamamen ortadan kaldırılabilir.
  •   Dökme demirler gibi bazı metaller sadece döküm yolu ile üretilebilirler.
  •   Üretim basitleştirilebilir. Döküm yolu ile parçalar tek bir işlem ile üretilebilirken, diğer usullerde bazı parçaların birleştirilmesi gerekir.
  •  Çok sayıda ve hızlı üretim yapılabilir.
  •  Diğer usullerle yapımı zor ve ekonomik bakımdan uygun olmayan büyük ve ağır parçalar dökülebilir.
  •  Dökümlerin bazı mühendislik özellikler daha iyi elde edilebilir.
  •  Döküm ekonomik avantaj sağlar.

       Döküm Yönteminin Olumsuzlukları: 

  • Çok ince kesitlerin elde edilmesi güçtür.
  •  Az sayıda parça üretimi için genellikle ekonomik değildir.
  • Aynı malzemenin plastik şekil verme yöntemleri (örneğin dövme) ile elde edilmiş olanı, dayanım bakımından genellikle daha üstündür.
  •  Genellikle hassas boyut toleranslarının ve iyi yüzeyin kalitelerinin sağlanması güçtür.
  •  Çevre dostu bir imalat yöntemi değildir.

Döküm 4 aşamalı bir işlemdir:

1. Model üretimi
2. Maça üretimi
3. Kalıp üretimi
4.Sıvı metalin dökümü ve katılaştırılması
5. Biten döküm parçasının temizlenmesi

     

 

Bio Ömer Yıldız

Metalurji ve Malzeme Mühendisi Adayı/ Sakarya Üniversitesi