Kalite Araçları 1 “Balık Kılçığı Diyagramı”

490 okunma

balık

Karmaşık bir olayın nedenlerini veya sonuçlarını ortaya koymak için kullanılırBelirlenen kalite problemiyle ilgili açık müzakereye olanak sağlar.

Bir problemi oluşturan bir çok nedenin görülmesini ve anlaşılmasını sağlar.
Çalışan katılımı bütün düzeylerde olacağı için takım içinde daha iyi iletişim sağlar.

Balık Kılçığı Diagramındaki Ana Başlıkları Aşağıdaki Gibi Sıralayabiliriz

– İnsan: İncelenen süreçlerin olmazsa olmazıdır. Proseslere ya da akışlara dahil olmaktadır.
– Metot ya da Yöntem: Yürütülen prosesin ya da bütün sürecin hangi politikalar, yönetmelikler, dayanılan ilkeler, rehber alınan yol haritaları vb. durumlarını kapsar.
– Makine: İşin yapılma aşamasında kullanılan her türlü ekipman, alet, gereç gibi zorunlulu materyallerdir.
– Malzemeler: Ortaya çıkarılmak istenen son ürünün üretimi için gerekli olan hammadde, yan ürün ve bunlara bağlı olan alet edavatların bütünüdür.
– Ölçümler: Bir kalite aracı olarak kullanılan bu diyagramda, elde edilen verileri değerlendirme sürecinde yapılan çalışmaların sonucudur.
– Çevre: Çalışılan alanın sıcaklık, nem gibi ergonomik açıdan önemli değerleri ile işin süresi gibi kavramların bütünüdür. İnsan kıstası ile bağlantılı olarak da değerlendirilebilir.​

Balık kılçığı yönteminin bize ne tür yararlar sağladığını en başta üç madde ile sıralamıştık. Basite indirgeyerek anlatmak gerekirse sorunun ana hedefinden uzaklaşmadan tüm etkenleri göz önünde bulundurarak çözüme ulaşmamızı sağlar. Soruna etken olan sebebler endüstride belirli ana nedenlerden İnsan,metot,makina ,malzeme,çevre gibi benzer sebeblerden meydana gelir. Bu konulardaki sorunlarımızı tek tek görmemizi sağlar. Alt kategoriler ekleyerek ana nedene yaklaşıp sorunun köküne inebiliriz.

Balık kılçığı diyagramı, 1943 yılında Dr. Kaoru Ishikawa tarafından Tokyo Üniversitesi'nde geliştirilmiş olan ve şekil itibariyle balık kılçığını andıran neden sonuç diyagramıdır. Balık kılçığı diyagramı aynı zamanda "Ishikawa Diyagramı" olarak da bilinmektedir ve problem çözmede kullanılan temel tekniklerden biridir. Balık kılçığı diyagramına verilen bir başka isim ise Fishikawa'dır.Balık kılçığı diyagramı, bir problemin olası tüm sebeplerini ve aralarındaki ilişkiyi net bir şekilde belirlemek için kullanılır.Problem belirlendikten sonra oluşturulan ve kullanıcıların problem için genel bir bakış açısı geliştirmesini sağlayan bir tekniktir.

3 temel neden-sonuç diyagramı vardır:

Neden sıralama

Dağılım analizi

Süreç analizi

Öncelikle geliştirilmek istenen kalite karakteristiği belirlenir. Daha sonra bu kalite özelliği ile ilgili ana sorun veya sonuç belirlenir. Balığın omurgası ok şeklinde çizilerek ucuna kutu çizilir ve kutunun içine ana problem yazılır.

İkinci işlem olarak bu probleme neden olabilecek ana sebep dallarının ne olabileceği tartışılır ve bulunan dallar diyagrama kategoriler olarak eklenir.Kategoriler omurgaya kılçık şeklinde oklarla bağlanır.

Son olarak probleme neden olabilecek sebepler tüm ana kategoriler altında ayrıntılandırılır. Ayrıntılandırma yapılırken her kategori için “bu neden oluştu” sorusu sorularak hareket edilir. Sonuç olarak farklı seviyelerde nedenler belirlenerek birbirleriyle ilişkilendirilir ve probleme neden olan temel etkenler bulunabilir. Bu temel etkenler genel olarak insan, makine, metot, malzeme ve çevre olarak sınıflandırılabilir. Balık kılçığı yöntemi beyin fırtınası yapılarak sorunun kaynağına inirek spesifik çözümler bulmamız açısından önemli bir kalite aracıdır.

Aşağıdaki video ile balık kılçığı yönteminin bir uygulamasını inceleyebilir , siz de kendi analizinizi bu video yardımıyla yapabilirsiniz.

 

Bio Tolgahan SARP

Sakarya Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bozok Üniversitesi Makina Bölümü